تبلیغات
ایها السالکین - درس اخلاق[جلسه ی بیست و ششم]
قال رسول الله(ص):همانا من برای تکمیل مکارم اخلاق مبعوث شده ام.

بسم الله الرحمن الرحیم

 

در جلسات گذشته عرض شد كه در دعاء، دعاء كننده سعی میكند نظر دعا شونده را به خودش متوجه كند. و عرض شد سوال، آن نیازی است كه فطرت یا غریزه یا طبیعت انسان و یا هر چیز دیگر اظهار میكند بدون آنكه نیاز به زمان داشته باشد. مثالی عرض كردیم كه وقتی بچه گرسنه است، مادر را صدا میكند یعنی كاری میكند كه توجه مادر را به خود جلب كند.

این فعالیت بچه، در جلب توجه مادر، دعاست. همچنین عرض شد كه سوال، در واقع هدف دعاست. اینكه گرسنه است، مربوط به طبیعت اوست و نیاز و غریزه و طبیعت اوست و با جلب توجه مادر، سوال را بعد از دعا میخواهد. پس  اگر بچه مطلقا گرسنه نباشد و صرفا با زبان بخواهد بگوید، به این، سوال صدق نمیكند. اما در صورت اول، چون طبعا گرسنه است اگرچه اظهار نكند در زبان، این سوال را میكند.

عرض كردیم كه گاهی میشود خود دعا شونده و سوال، یكی میشود. عرض شد كه یك وقت میشود كه این بچه در یك شرایط هولناك قرار گرفته و در آن وضعیت، توجه مادر را به خود جلب میكند. دعا میكند و سوال او هم این است كه خود مادر را میخواهد و با رسیدن به مادر، میخواهد از وحشت نجات پیدا كند. یعنی خود دعاشونده، خود سوال است. در آن آیه سوره بقره خداوند بیان میفرماید كه كسی كه مرا دعا میكند و سوالش هم من هستم،اجابت آن حتمی است و در آخر فرمود "لعلهم یرشدون" و عرض كردیم چنین دعائی عین عبادت است و اگر انسان،به عبودیت خدا برسد، دعایش چنین خواهدشد.با این فرق كه در غیر خدا، انسان كاری میكند دعاشونده تحت تاثیر قرار گیرد، اما در مورد خدا، خدا تحت تاثیر هیچ چیزی قرار نمیگیرد. و اینجا توجه خدا بر هستی موجود است و این انسان است كه كاری میكند در شعاع توجه خدا قرار گیرد. در مورد خدا و از خدا و به خدا، عرض كردیم قضیه از این قرار است و مثال عدسی را عرض كردیم كه اینطور نیست كه خورشید را تكان دهد و توجه او را به كانون عدسی جلب كند، بلكه این شخص است كه عدسی را آنقدر در نوسانات، تنظیم میكند تا دقیقا در معرض حركت نور خورشید قرار گیرد.پس با توضیح بحث های جلسات قبل به این نتیجه می رسیم كه دعا یك حركتی است شبیه حركت دادن نوسانات دقیق عدسی كه انسان خود را در معرض توجه خدا قرار دهد و همانكه در معرض توجه قرار گرفت، دعا تحقق پیدا كرده و زمانی این توجه، تحقق پیدا خواهد كرد كه انسان، خودش توجهش را به خدا قرار دهد، توجهش را از غیر خدا ببرد و سوالش هم خود خداست.

پس بقیه نیازها و سوالهائی كه انسان دارد، اینها به تناسب درجه وجودی انسانها، این سوالات ایجاد میشود كه صورتا غیر خداست. به تناسب درجه وجودی اش، این احساس نیازها در انسان به وجود می آید. اگر این انسان آنقدر پست و غافل و دور از معرفت خدا باشد كه تمام توجهش غیر خدا باشد، سوالش هم غیر خداست. اما اگر به آن (معرفت ) برسد كه : هر نیازی صورتی غیر از خدا دارد. ( اما در واقع ) این نیازی است كه نیاز به خدا را میرساند، اینجا هرچند كه (دعای چنین شخصی ) صورتا مانند همان دعاست، اما باطنا متفاوت است.

مثل اینكه یك كودك نیازی دارد و وقتی كه چیزی را از وسایل تحریر یا خوردنی یا غیره احتیاج پیدا میكند، جدای از حكومت و اختیار پدر در این خانه، مستقلا نیاز خودش را میخواهد و تحكم و زورگوئی میكند و اصرار دارد كه نیاز خودش تامین شود. و در چنین وضعیتی، هیچ نیازی از او نسبت به پدر نیست. اما یك بچه رشدیافته، فهمش به جائی میرسد كه حتی وقتی یك چیز ضروری میخواهد، از نیاز شخصی خود، احساس نیاز به پدر را متوجه میشود.

همین طورند بعضی ها كه دور از معرفت خدایند. كار آنها شبیه آن بچه نادان است، اصرارش این است كه خواسته من حل شود. معنای اجابت او از دعا این است كه هوس او سیراب شود، كه اگر من توانستم حرفم را به كرسی بنشانم، دعایم اجابت شده است و اگر نشد، میگوید كه دعایم اجابت نشده. اما یك صاحب معرفت، هرچه نیازش شدیدتر میشود، این را احساس میكند كه به خدا نیاز دارد. و اجابت، برای او اصلا معنای دیگری دارد. او به جائی میرسد كه میفهمد كه این نیاز كه غیر محسوستر بود از نیاز به خدا، این توفیق خدا بود كه او را جبرا هم كه شده به طرف خودش و توجه به خودش (خدا) بكشد. و هرچه هم این دعا تامین نمیشود، به همان اندازه ارتباطش با خدا بیشتر میشود. حال ببینیم معصومین علیهم السلام این مطالب را چگونه بیان میفرمایند:

قال ابو عبدالله علیه السلام " اذا اردت ان تدعو  فمجدالله عز و جل و احمده و سبحه و هلله واثن علیه و صل علی محمد النبی صلی الله علیه و آله و سلم  و آله ثم سل تعط. " (كافی ج2كتاب الدعا باب الثنا قبل الدعا ص485 حدیث 5)

وقتی برای شما مشكلی یا سوالی پیش آمد و میخواهی به خدا دعا كنی، اینطوری دعا كن : اول خدا را تمجید كن، توجه به مجد و عظمت خدا كن. بعد خدا را حمد كن. یعنی نعمتهائی را كه خدا به تو داده، توجه كن كه این نیازی را كه ( به خاطر آن) اینطور به دست و پا افتاده ای، توجه كن كه فرورفته ای در نعمت خدا، ببین در چه وضعیتی هستی ؟ حال كه شكستن یك ناخن، تو را اینطور اذیت كرده، توجه كن كه همواره در نعمت خدا هستی. نه اینكه بگوئی فلانی الكل میخورد و نماز نمیخواند و چنین است و من نماز شب خواندم و انگشتم لای در ماند و چنین شد. بلكه باید توجه كند كه عجب! یك ناخنم شكسته اینطوری شدم. اگر تمام استخوانهایم می شكست چه می شد؟!

بعد می فرماید : سبحه : خدا را تسبیح كن یعنی بدان كه آنچه به خدا توجه میكنی كه از او میخواهی در خیالت، خدا آن نیست. آنی كه در ذهنت از او میخواهی، آن نیست. بعد میفرماید: هلله : توجه به الوهیت خدا كن و ثنای او كن و صلوات بر پیامبر و آلش بفرست. سپس بخواه. آنوقت عطا می كنند برایت. حالا این عطا به این معنا نیست كه خداوند تحت تاثیر ما قرار می گیرد. نستعیذ بالله مثل یك پادشاه مغرور كه چاپلوسی می كنی برای او و از او چیزی را میخواهی و آن وقت آن پادشاه میگوید كه حالا كه اینطور شد من دو برابر خواسته ات را میدهم. اینطوری كه نیست تحت تاثیر قرار گیرد.

این عطائی كه خدا خواهد كرد، بهترین چیزی كه به او میدهد، این است كه او را از غفلت، جدا كرد. زندگی حقیقی او را كه از آن جدا شده بود، به همان متصل كرد و همان مقدار، توجه به نعمتهای او، همان عطای اوست و هرچه آن نیاز او كه هوس اوست، دیرتر به او میرسد، نشان میدهد كه عطا بیشتر میشود. اما كسی كه عطا را اشباع هوس خود میداند، نمیداند كه عطا همان است كه از غفلت جدا شده است. اهمیت و اثرات نماز شب را میخواند كه برای مقامات ظاهری دنیا و تقویت ذهن و روزی و..... مفید است و مرتب نماز شب میخواند و می بیند هیچی هم نشد. این از اول اشتباه میكند. خیال میكند اینها را بكند، به آنها میرسد، پس نماز شب میخواند. این كه نماز شب نشد. این فرد نماز شب را آلت دست خود كرده است. نماز شب آمده تا تو را از اینها ببرد.

( آمده تا فرد ) بریده از آن هوسها بشود. وقتی بریده شد از آن نیازها، آنگاه به او میدهند. این، خیلی راه غلط میرود. امام صادق علیه السلام میفرماید: " ان العبد لیدعو فیقول الله عزوجل للملكین قداستجبت له و لكن احسبوه بحاجته فانی احب ان اسمع صوته و ان العبد لیدعو فیقول الله تبارك و تعالی عجلوا له حاجته فانی ابغض صوته" ( كافی ج 2 كتاب الدعاء باب من ابطات علیه الاجابه. ص489 حدیث 3)

البته بنده دعا میكند به خدا، توجهش را به خدا ایجاد میكند. پس خداوند عز و جل به آن دو ملك مراقب او میفرماید من خواسته او را اجابت كردم. اما آن سوال و حاجتی را كه غیر من است، آن را به او ندهید و نگهدارید. برای اینكه من دوست دارم صدای او را بشنوم ( این عطاست). یك وقت انسان به خدا معرفت دارد (ندارد) اما احساس نیاز غیرخدائی كه دارد باعث میشود توجه به خدا پیدا كند. اما بعضی ها خدا را دعا میكنند و خدا میفرماید زود این حاجتش را بدهید برود. دیگر صدایش را خفه كند. من اصلا از صدای او بغض دارم كه بشنوم. این عطا را چقدر دقیق این روایت بیان میكند! هرچه صدا میكند خدا هم توجه داشته باشد، این او را رشد میدهد و ماهم برای همین به این عالم آمدیم.

عن اسحق بن عمار قال : قلت لابی عبدالله علیه السلام : یستجاب للرجل الدعا ثم یوخر ؟ قال : نعم عشرین سنه.(همان . حدیث 4). به امام صادق علیه السلام گفتم آیا میشود مردی دعا كند اما خداوند اجابت او را به تاخیر بیندازد؟ فرمود بله ممكن است 20سال حاجتش را به تاخیر بیندازد.

عن هشام بن سالم عن ابی عبدالله علیه السلام قال : "كان بین قول الله عز و جل قد اجیبت دعوتكما (یونس. 89) و بین اخذ فرعون اربعین عاما " (همان. حدیث 5)

زمانی كه این دو پیامبر (موسی و هارون (ع)) از خدا خواستند كه فرعون را هلاك كند، شنیدند كه دعای شما اجابت شد. اما چه وقت اتفاق افتاد؟ چه مدت بعد؟ یكسال ؟ دوسال ؟ نه. چهل سال بعد اتفاق افتاد. آن هم دعا كننده ها. دو پیامبر خدا هستند و آن هم این مشكل بزرگ جامعه را. خداوند چهل سال بعد بود كه با یك مشت آب، آن بلا را سرش آورد.

بنده خدا اگر بداند كه در هر لحظه از این توجه ها به خدا، چه چیزی میدهند، آرزو میكند كه ای كاش هیچیك از دعاهایم مستجاب نشده بود. در قیامت كه میفهمد، اینطور آرزو میكند.

عن اسحق بن عمار عن ابی عبدالله علیه السلام قال ان المومن لیدعو الله عز و جل فی حاجته فیقول الله عز و جل اخروا اجابته شوقا الی صوته و دعائه فاذا كان یوم القیامه قال الله عز و جل عبدی دعوتنی فاخرت اجابتك و ثوابك كذا و كذا  و دعوتنی فی كذا و كذا فاخرت اجابتك و ثوابك كذا و كذا قال علیه السلام فیتمنی المومن انه لم یستجب له دعوه فی الدنیا مما یری من حسن الثواب " (همان. ص490 حدیث 9)

یك بنده خدائی، حاجتی برای او پیدا میشود. دعا میكند، و خدا میفرماید اجابت او را به تاخیر بیندازید چون من شوق شنیدن صدای او را دارم. وقتی قیامت میشود و پرده ها كنار میرود، خداوند میفرماید : ای بنده من كه آنجا میگفتی و دعا میكردی و من نمیدادم و تاخیر می انداختم، اینها ثواب آن توجهات به من است (كه تاخیر انداختم ). و فلان چیز را هم میخواستی، و من تاخیر می انداختم. این هم ثواب آنهاست. حضرت فرمود : آن مومن آرزو میكند كه ای كاش به اجابت نمیرسید (هوس من كه آن را من میخواهم ) هیچیك از دعاهای من در آن دنیا، از آن جهت كه می بیند چه ها به او داده اند. در عالم ماده، نمیدید و نمیدانست و از طرفی هم طبیعت عالم ماده، آن را به طرف نفس میكشید و از طرفی هم نمیداند كه این توجه ها (به خدا) تبدیل به چه خواهدشد.

در یك روایت دیگر نیز هست كه هدف اصلی از آن دعا، این است كه توجه به خود خدا باشد. در جلسه قبل عرض شد كه بچه از درد یا وحشت به شدت گریه میكند و كسی هم نمیتواند اورا ساكت كند اما مادر او را چنان در آغوش میگیرد كه درد را هم فراموش میكند و به خواب سنگین فرو میرود. اگر در دعا بتواند چنین توجهی را داشته باشد، آنجا چیزهائی میفهمد كه همه خواسته هایش از یادش میرود. واقعا اگر معصومین نبودند، چطور اسلام و خدا را میفهمیدیم و درك میكردیم ؟!

در روایتی دیگر میفرماید : عن هشام بن سالم عن ابی عبدالله علیه السلام قال " ان الله عزوجل یقل : من شغل بذكری عن مسئلتی اعطیته افضل ما اعطی من سئلنی " ( كافی ج 2 كتاب الدعاء باب الاشتعال بذكرالله عزوجل ص501 حدیث 1)

خدای عزوجل میفرماید: بعضی ها كه آمده بود از من چیزی را بخواهد اما طوری توجهش به من قوی شد كه به خود من مشغول شد و دیگر آن سوال رفت و فراموش كرد. اگر به همچون حالی برسد، به او بیشتر از آن كسی كه سوال كرد و دادم، میدهم. "عن ابی عبدالله علیه السلام قال : ان العبد لیكون له الحاجه الی الله عزوجل فیبداء بالثناء علی الله و الصلاه علی محمد و آل محمد حتی ینسی حاجته فیقضیتها الله له من غیر ان یساله ایاها" ( همان. حدیث 2)

بنده ای البته برایش حاجتی پیش می آید. آن را پیش خدا می آورد و به همان طریقه دعا شروع میكند و حاجتش را فراموش میكند. وقتی انسان به چنین دعائی رسید، خدا آنچه را كه میخواست به او بدهد، غیر از آن راهی كه از خدا میخواست، حاجتش را برآورد میكند. عن ابی عبدالله علیه السلام قال قال رسول الله  صلی الله علیه و آله وسلم :" خیر الدعاء الاستغفار". ( كافی ج2 كتاب الدعاء باب الاستغفار ص504 حدیث 1)

بهترین دعا آن است كه انسان از گناهانش استغفار كند. خیلی چیزها هستند كه متوجه نیستیم. بنده خودم به چشم خودم دیدم كه فردی خیلی ثروتمند بود، باغ و مغازه و تشكیلات فراوانی داشت. یك روز شوهر خواهر این آمد كه به فلانی تذكر بده كه این طور برخورد كردن درست نیست. ظاهرا مهمانی برای این شوهر خواهر آمده بود و مقداری میوه از باغ اینها چیده بودند. حالا این چه برخوردی كرده بود كه این فرد، دلش شكسته بود. در آن شرایط هم وضعش طوری بود كه نمیتوانستم به او تذكر بدهم كه از شوهر خواهرش حلالیت بطلبد. چندماهی نگذشت كه خبر آمد كه این آقا ورشكست شده. چند كلاهبردار 50میلیون تومان پولش را برده اند و این فرد همه چیز را فروخت و جارو كرد و آواره بیابان شد. روزی پیش من آمد و وضعیت را گفت. بنده بازهم دیدم اگر در آن حال، به او بگویم، بیشتر نیش میخورد. به او گفتم شاید انسان متوجه نباشد و دل كسی را شكسته باشد. برو با توجه، گناهانت را بررسی كن و هزار مرتبه استغفار كن و رفت و بررسی كرد و بعدهم استغفار و مشكل حل شد.  البته نه اینكه هر مشكلی باشد از این راه حل میشود. هرچیزی راهی دارد. حالا هی بیا ضریح امام رضا علیه السلام را از جایش در بیار و ختم و ختومات بگیر كه مشكلم حل شود ! استغفار، دعای عجیبی است. چون خیلی از گرفتاریها، از همان گناهانمان است كه خدا میخواهد از این راه ما را پاك كند. اگر چنین دعائی ( كه شرح آن گفته شد) به انسان دست بدهد، یكی از علامتهایش این است كه به انسان، گریه دست میدهد. كه جلسه آینده بحث خواهد شد.




طبقه بندی: جزوه ی معرفت نفس و فطرت، 
نگارش در تاریخ یکشنبه 17 مهر 1390 توسط العبد العاصی | نظرات ()
درباره وبلاگ

سلام و رحمة الله.این وبلاگ در نظر دارد جزوه،فایل های صوتی،مطالب و سخنرانی های اخلاقی تربیتی بزرگان را در اختیار شیفتگان و سالکان سیر الی الله قرار دهد تا عاشقان حضرت حق با استفاده از مطالب تربیتی و رهنمودهای عارفانه ی بزرگان این راه را طی نمایند .وبلاگ علاوه بر این رهنمودها، مطالب ودرس های اخلاقی وعرفانی شاگردان آیت الله سعادت پرور را در اختیار علاقمندان قرار خواهد داد.ان شاءالله
التماس دعا
پست الکترونیک
تماس با مدیر
موضوعات
آخرین مطالب
جستجو
آرشیو مطالب
نظر سنجی
نظر شما در مورد این وبلاگ





نویسندگان
صفحات جانبی
پیوند ها
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :

  نرم افزار مدیریت اطلاعات شهدا -ایثار