تبلیغات
ایها السالکین - درس اخلاق[جلسه ی شانزدهم]
قال رسول الله(ص):همانا من برای تکمیل مکارم اخلاق مبعوث شده ام.

بسم الله الرحمن الرحیم

 

 امروز مناسبت هست كه در زمینه اهمیت بركات این ایام و عظمت روز مبعث، بحث‌هایی شود. چون وقت نمی‌رسد، همان بحث‌های قبلی را ادامه می‌دهیم. ان‌شاءالله خدا از بركات این ایام، بهره‌مند كند تا بدون توضیح، به این بركات برسیم.

 

در ادامه بحث جلسه قبل عرض شد كه خداوند این سایه را طوری قرار داده كه ما متوجه باشیم كه یك چیزی، چگونه وقتی به عدم نور، و تاریكی می‌شود، اظهار نورانیت و ابراز شخصیت می‌كند و وقتی توجه به نور می‌شود، چگونه با همه ذلت و سرشكستگی و تاریكی [نمود پیدا می‌كند] و حتی قابلیت مقایسه با نور را هم ندارد. و عرض كردیم كه نور، یك حقیقتی است كه ذاتاً ظاهر است و نه تنها ذاتاً ظاهر است، بلكه مظهر دیگری هم هست و این نور، یكی از انواع محسوسِ انواع و اقسام نورهاست. این انواع و اقسام نور، درجات مختلفی دارند. هدایت یك جور نور است. قرآن، علم، ایمان، عقل، عالم ملكوت و عالم امر، هركدام یك جور نور هستند. اسماء الله نور هستند. و اما این نورها، خودشان یك وضعیت و حقیقت خاصی برای خودشان دارند. وجود هم نور هست. نوعی از نور است و نقطه مقابل آن و نقیض آن، عدم است. و هر تاریكی به تناسب ضد آن، تاریكی است. تاریكی شب یك جور، كفر یك جور، گمراهی و ... هم یك جور. وجود كه نور است، عدم هم یك جور تاریكی است. این معنا را در دعای شریف جوشن كبیر (بند 47) چنین داریم كه:

«یا نوُرَ النوُرِ یا مُنَوِّرَ النوُرِ». ای آنكه نور را نور كردی، روشنایی نور را به آن نور، دادی (این كدام نور است؟) «یا خالِقَ النوُرِ یا مُدَبِّرَ النوُرِ». همین نور، خودش صرفاً یك حقیقت بی‌سروصدا نیست. كارها می‌كند. تحت تدبیر است.

«یا مُقِدِّرَ النوُرِ، یا نوُرَ كُلِّ نوُرٍ، یا نوراً قَبْلَ كُلِّ نوُرٍ». كل نورها و مراتب و اقسام، یك جا [یك طرف]. بعد یك نور دیگری است كه قبل از همه این نورهاست.

«یا نوُراً بَعْدَ كُلِّ نوُرٍ، یا نوراً فَوْقَ كُلِّ نوُرٍ، یا نوُراً لَیْسَ كَمِثْلِهِ نوُرٌ». این دیگر چه می‌فرماید؟! خیلی نقطه قابل دقتی است. ای نوری كه همه نورها، هیچكدام مثل آن نیست. نور است، اما آن نور نیست. این قسمتی از فراز دعای جوشن كبیر است. این حقایق را با ذهن نمی‌شود فهمید. پس از پاكیزگی‌های خاص می‌خواهد این حقایق را به ما بفهماند. (بعد از هفتاد روز پاكیزگی). یك حقایقی است كه اصلاً اسمِ «هست» نمی‌شود به آن گذاشت.

در دعای هر روز ماه رجب می‌خوانیم: « بِاسْمِكَ الْأَعْظَمِ الْأَعْظَمِ الْأَجَلِّ الْأَكْرَمِ الَّذِی وَضَعْتَهُ عَلَى النَّهَارِ فَأَضَاءَ وَ عَلَى اللَّیْلِ فَأَظْلَمَ‏». [به حق اسم اعظم اعظم و با جلال و بزرگورات كه آن اسم را بر روز نهادی، روشن شد و بر شب قرار دادی تاریك گشت.]

یعنی روشنایی نور و تاریكی شب، در زیر یك مجموعه بالاتر، دیگر رنگ خود را از دست می‌دهند. نه صحبت از تاریكی شب است و نه روشنایی روز. این دو نسبت به همدیگر این همه جلوه و مرز باهم دارند. اما وقتی در یك قسم بالاتر قرار می‌گیرند، آنجا اصلاً مرزی نیست.

یك مثال روشن‌تر می‌زنیم: مثلاً در مورد همین نور عالم ماده (آفتاب). وقتی ما توجه به این نور می‌كنیم، تاریكی مفهوم پیدا می‌كند و هر كدام یك مفهوم مشخص دارند (عدم نور، تاریكی است). اما وقتی این‌ها [هر دوی نور و تاریكی] در تحت‌الشعاع نور وجود قرار می‌گیرند، نه روشنایی مفهوم می‌دهد و نه آن تاریكی. نسبت به خود همچون اسقلالی دارند. وقتی می‌گوییم این روشنایی هست، آن تاریكی هست. اینجا این معناست وقتی به هست می‌رسیم، آنجا چه نور و چه تاریكی هر دو در شعاع نور «هست» هستند. آنجا نه روشنایی است و نه تاریكی، فقط هست می‌بینیم. وقتی توجه به «هست» شد، اینجا نه شب معنا دارد و نه روز. این روشنایی، روشنایی‌اش را از دست داد، در شعاع «هست».

خود «هست» یك نوری هست، نورِ «هست». نسبت به «هست»، «نیست» مفهوم پیدا می‌كند. نسبت به نورِ «هست»، عدمِ نورِ هست، كه «نیست» است، مفهوم پیدا می‌كند. وقتی بحث از وجود است، عدم معنی پیدا می‌كند. وقتی وجود مطلق را توجه پیدا می‌كنیم، عدم مطلق توجه پیدا می‌كند.

اما وقتی در ادامه عمق عالم، توجه كنیم، می‌رسیم به به عالم دیگری كه این «هست» و «نیست»، تحت‌الشعاع آن عالم است. آنجا دیگر هست و نیست اصلاً مفهوم ندارد. آن عالم، عالم «لا اسمی» است. آنجا اسمی نیست؛ لا اسم است.

این مفهوم هست مطلق و نیست مطلق... مثلاً این میكروفن الآن هست، دو سال پیش نیست. این عدم، نسبی است. اما عالم انتهایش نور «هست»، نیست كه ما بگوییم این موجودات یعنی چه؟ در محضر حضرت ربّ و اسماء الهی عالمی داریم مه این عالم، عالم لا اسم است. هر اسمی آنجا اسمیت را از دست می‌دهد. هستی كه ما توجه می‌كردیم... تا اینكه برود به آن نوری كه «مثل آن، نوری نیست».

كتاب مصباح الهدایه، بسیار خواندنی است. اگرچه سنگین است. مرحوم امام رضوان الله علیه، در اینجا، چراغ چراغ مطلب را باز كرده است.

در سیر الی الله، ما را به كجا می‌خواهد بكشند؟! ما موجود هستیم با یك درجه وجودی بالا. اگر یك خورده چیزهایی فهمیدیم، تازه مضامین ادعیه را خواهیم فهمید یعنی چه؟ حالا بحثمان چون در میدان نور هستی است، یك مقدار استفاده می‌كنیم از كلام خود قرآن. بعد با این شناخت، این عالم طبیعت را نگاه می‌كنیم تا ببینیم دنیا چیست؟ بحث «حیات دنیایی» بعد از این بحث است.

در قضیه حضرت سلیمان(ع) در قرآن داریم كه حضرت سلیمان می‌فرماید: تا تسلیم شدن بلقیس چه كسی می‌تواند تخت او را برای من بیاورد؟

تخت سلطنتی در گذشته، تخت بسیار بزرگی بود كه در جای محفوظی قرار داشت. یك تخت بسیار بزرگ مسقف بود و در آن صندلی بود و [پادشاه] در آن كرسی می‌نشست و مدیران تراز اول كشوری در آن تخت می‌نشستند و تصمیمات را در آن انجام می‌دادند. معلوم می‌شود چیز بزرگی بوده است. یعنی اگر این عرش، دست كسی می‌افتاد، یعنی حكومت دست اوست. پس مأمورین زیادی دارد و كنترل قوی وجود دارد كه قابل دسترسی نباشد. این یك قرینه [برای تقریب ذهن].

حالا با چنین استحكام نفوذناپذیر برای دسترسی به عرش، حضرت سلیمان در عرش خودش می‌خواهد كه: كیست كه قبل از اینكه بیاورند بلقیس را تا تسلیم شود، آن تخت را اینجا بیاورد تا بلقیس تسلیم شود بر قدرت خدا و بداند كه قدرت من، عادی نیست.

 

عفریتی از اجنه كه خیلی قوی و قدرتمند است، از جنیان، ادعا می‌كند قبل از اینكه جلسه تمام بشود، من می‌توانم آن را از یمن بیاورم. [حضرت سلیمان(ع) در فلسطین بود.] یعنی یك یا دو ساعت قبل از اتمام جلسه می‌آورم. در اینجا یك كسی كه علمی از كتاب، پیش او بود (ظاهراً یك حرف از این كتاب) ادعا كرد قبل از اینكه طرف عین تو رد بشود، آن را می‌آورم و [همانطور كه ادعا كرده بود]، دیدند آن تخت اینجاست.

[قرآن این داستان را اینگونه بیان می‌كند:]

«قالَ یا أَیُّهَا الْمَلَؤُا أَیُّكُمْ یَأْتِینِی بِعَرْشِها قَبْلَ أَنْ یَأْتُونِی مُسْلِمِینَ.» یعنی كدام یك از شما می‌تواند قبل از آنكه به حال تسلیم پیش من بیایند، تخت او را برای من آورد. (نمل 38)

«قالَ عِفْرِیتٌ مِنَ الْجِنِّ أَنَا آتِیكَ بِهِ قَبْلَ أَنْ تَقُومَ مِنْ مَقامِكَ وَ إِنِّی عَلَیْهِ لَقَوِیٌّ أَمِینٌ.» جن می‌گوید من آن را قبل از تمام شدن جلسه می‌آورم و من آن را طوری می‌آورم كه اولاً قدرت آن را دارم كه در این راه حتی یك خراش هم برندارد، (لَقَوِیٌّ) و ثانیاً امین هستم؛ كه معلوم است چیزی قیمتی است.

« قالَ الَّذِی عِنْدَهُ عِلْمٌ مِنَ الْكِتابِ» یك كس از وزرای حضرت سلیمان كه در نزد او یك علمی از آن كتاب بود، (حالا كتاب چیست؟!)

«أَنَا آتِیكَ بِهِ قَبْلَ أَنْ یَرْتَدَّ إِلَیْكَ طَرْفُكَ.» یعنی قبل از اینكه طرف تو رد بشود آن را می‌آورم.

این نكته را علامه طباطبایی رضوان الله علیه در مورد این آیه فرموده‌اند كه: طرف یعنی نگاه كردن، یعنی چشم را برگرداندن برای دیدن چیزی.

اما ارتداد طرف یعنی آن نگاه تو برمی‌گردد و در نفس منتقل می‌شود.

بعضی‌ها اشتباهاً می‌فرمایند یعنی پلك به هم زدن.

یعنی ما یك نگاه كردن داریم و یك دیدن داریم. نگاه كردن همان است كه دستگاه‌های گیرنده چشم را متوجه آنچه كه می‌خواهیم ببینیم، می‌كنیم. این «طرف العین» است. تا مركز بینایی مغز، كارهای مادی انجام شد و بعد از مركز بینایی، انتقال به نفس می‌شود و آنجا نقش می‌بندد و آنجا دیدن انجام می‌گیرد. رد طرف اینجاست.

این آیه چه چیز را می‌خواهد بیان كند؟! ملاحظه می‌فرمایید كه امروز، علم ثابت كرده كه هر چیزی با سرعت نور، یعنی همین نور مادی حركت كند، تبدیل به انرژی می‌شود. حالا این سرعت نور با آن وضعیت كه دارد، [فرد] با همین نور نگاه می‌كند و با آن سرعت می‌رود به انرژی‌های روح و بالاتر.

حالا یك محاسبه انجام دهیم: تا من نگاه می‌كنم به این ستون، تصویر این ستون با سرعت نور به چشم من آمد، یا مثلاً با سرعت الف. اما تا اراده می‌كنم نگاه كنم به این دیوار، این سرعت قبل ان یرتد است. این سرعت چه زمانی می‌گیرد؟ او می‌گوید قبل از این؛ یعنی بسیار سریعتر از آن. آن تخت با عظمت با سرعت ب اینجا آمد؛ آن هم از آن فاصله. سؤال این است كه یك تشكیلات با آن عظمت تازه با سرعت نور اگر می‌آمد، تبدیل به انرژی می‌شد و در مسیر غوغا می‌كرد. اما بدون كوچكترین خراشی آمد. یعنی به یك حقیقتی فوق انرژی این عالم ماده تبدیل شد و با یك نوری فوق این نور مادی آمد. این چه نوری می‌تواند باشد، غیر از اینكه آنجا عدم شد و اینجا وجود شد. نه با سرعت نور خورشید و نه نور ذهن.

بلكه با سرعت نور وجود. این نور وجود چقدر قوی‌تر از نور ذهن است كه در این فاصله [زمانی]، وجود را آنجا عدم كرد، و اینجا عدم، وجود شد. این عدم و وجود، تحت شعاع چه اسمی قرار گرفت كه هم عدم شعاعش است و هم وجود؟! كه تحت شعاع آن، هم وجود می‌تواند باشد و هم برعكس!

امروزه در فلان عمل جراحی به جای چاقو، از فلان اشعه استفاده می‌شود. چون لطیف‌تر و سریعتر و دقیق‌تر از آن چاقو است. آنچه كه می‌برد صاف‌تر و تمیز است. ما یك خط كه با دست می‌كشیم، با آنچه كه بوسیله كامپیوتر می‌كشیم، یكی كه نیست.

آن تخت را اگر تریلر امروزی می‌خواست بیاورد، با حركت این عالم مادی می‌آمد و می‌دیدید یك طرفش مثلاً تق و لق می‌شد. قرآن از چه حقایقی خبر می‌دهد؟ تازه این كار كسی است كه یك علم دست او بود. تحت شعاع اسم بالاتر از نور وجو و عدم، توانست وجود را عدم و عدم را وجود كند.خوب این عرش، یكی از موجودات عالم طبع بود. كل موجودات وضعیت‌شان این است. پس این انسان تربیت شده بنده خدا با بهره‌گیری از آن اسم توانست این كار را انجام دهد. نه اینكه اسم، لفظ بوده، بلكه خودش به آن اسم رسیده و خودش آن اسم شده است.

عرض شد كه موجودات، امواج نور وجودند. همچنانكه كه [رنگ‌ها] همه همان نورند. اما در انعكاس طول موج‌های مختلف از اشیای مختلف، رنگ‌های مختلف آبی و قرمز و ... پدید می‌آید. این‌ها مستقلاً و مستقیماً وجود ندارند. محال است بگوییم نور آبی منهای نور قرمز.

امروز می‌بینیم رنگ‌ها را تعدادشان را زیاد می‌كنند. هرچه كثرت پیدا می‌كند، این یك شاهكاری است. یعنی این مهندس هرچه كثرت رنگ را وسعت می‌دهد، این قدرتی است و هرچه كم می‌شود، ضعف است. (در كامپیوترها)

اگر در عالم، یك قسم پروانه بود با 30 قسم پروانه بودن، یعنی 30 قسم از امواج نور وجود، تفاوت دارد. یعنی طول موج‌های نور وجود، باز نشده است. این شگفتی است. هرچه در این عالم به كثرت می‌رسیم، عظمت را نشان می‌دهد. منتها درجات نور [وجود]، مثل درجه نور آفتاب نیست. هر نور، درجاتش وضعیت خودش را دارد. درجات وجود مثل درجه آفتاب نیست كه بفهمیم. اینجاست كه به بركت پاكی نفس در انسان یك تیزنگری ایجاد می‌شود. اگر می‌بینیم نمی‌توانیم بفهمیم این درجات مختلف یعنی چه، این به بركت پاكی نفس حاصل خواهد شد.

مثلاً به یك كسی كه كند ذهن است اگر بگوییم صورت را از ماده جدا كن؛ می‌گوید یعنی چه؟ مثالی می‌زنیم تا كار راحت‌تر شود. می‌گوییم مثلاً این كاسه را از ماده آن جدا كن. می‌گوید یعنی چه؟ می‌گوییم مثلاً صورت ماده را در ذهن بیاور بدون ماده. اصلاً نمی‌تواند. هرچ كاسه‌ای در ذهن می‌آورد، ماده آن (استیل، چینی و ...) را اصلاً نمی‌تواند از این صورت جدا كند. هرچه كنار می‌زند، نمی‌تواند جدا كند. این صورت كاسه با ماده آن كاسه جدا نمی‌شود. در حالی كه شما ذهن‌های تیزی را پیدا می‌كنید كه اصلاً بدون اینكه ماده‌ای باشد، فقط خود خود صورت ماده را منهای خود ماده تصور می‌كند. آن هم بدون اینكه به او بگوییم، خودش این كار را می‌كند. اگر از پاكی نفس برخودار باشد، اصلاً خودش می‌بیند كه ماده را از صورت جدا می‌كند (از باب مثال). اینجا هم می‌تواند رنگ را از نور جدا كند. ببیند كه رنگ است و نور است و این رنگ، صورت نور است.

 در عالم ماده محال است كه صورت كاسه جدای از ماده وجود داشته باشد. یا در عالم ماده، محال است رنگ جدای از نور باشد. شعاع آن است. اما در عالم ذهن، می‌تواند نوری را منهای رنگ تصور كند.

اگر بالاتر رود، خود هستی را توجه می‌كند بدون هیچ موجودی. البته در عالم طبع محال است. اصلاً ماده تاب و توان تابش خود نور را ندارد. عالم ماده پست‌ترین عالم است. [نور هستی] هِی ضعیف شده تا به صورت موجودات درآمده است. در این عالم هرچه نگاه می‌كنیم خود وجود را نمی‌بینیم؛ فقط موجود را می‌بینیم. اما اگر نفس پاك شد، خود وجود را توجه پیدا می‌كند، بدون هیچ گونه موجودی. اگر به این توجه برسد، آنگاه مفهوم این عالم به عنوان آیه را و موجودات این عالم به عنوان آیه را آمادگی فهم پیدا می‌كند.

آنوقت به حركت می‌افتد. برای بالاتر بردن درجه وجودی خود، تلاش می‌كند. كه یكی از آن‌ها در جناب «آصف» بود.

پس نه تنها این عالم قابل مذمت نیست، بلكه حقایق مقدسی‌اند و حق‌نما هستند و از همه این لذت‌های حیوانی در محدوده شرع مقدس اسلام، تا بالاتر همه مقدس‌اند و هیچ مذموم نیستند و سالك آنچه مبارزه خواهد كرد، در بیرون چیزی نیست. از تأثیرات آن در درون، یعنی زندگی دنیایی مبارزه خواهیم كرد كه جلسه بعد ان‌شاءالله عرض خواهد شد.

 




طبقه بندی: جزوه ی معرفت نفس و فطرت، 
نگارش در تاریخ یکشنبه 3 مهر 1390 توسط العبد العاصی | نظرات ()
درباره وبلاگ

سلام و رحمة الله.این وبلاگ در نظر دارد جزوه،فایل های صوتی،مطالب و سخنرانی های اخلاقی تربیتی بزرگان را در اختیار شیفتگان و سالکان سیر الی الله قرار دهد تا عاشقان حضرت حق با استفاده از مطالب تربیتی و رهنمودهای عارفانه ی بزرگان این راه را طی نمایند .وبلاگ علاوه بر این رهنمودها، مطالب ودرس های اخلاقی وعرفانی شاگردان آیت الله سعادت پرور را در اختیار علاقمندان قرار خواهد داد.ان شاءالله
التماس دعا
پست الکترونیک
تماس با مدیر
موضوعات
آخرین مطالب
جستجو
آرشیو مطالب
نظر سنجی
نظر شما در مورد این وبلاگ





نویسندگان
صفحات جانبی
پیوند ها
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :

  نرم افزار مدیریت اطلاعات شهدا -ایثار