تبلیغات
ایها السالکین - درس اخلاق[جلسه ی چهارم]
قال رسول الله(ص):همانا من برای تکمیل مکارم اخلاق مبعوث شده ام.

بسم الله الرحمن الرحیم


خداوند در سوره تین می‌فرماید: «لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ فِی أَحْسَنِ تَقْوِیمٍ ثُمَّ رَدَدْناهُ أَسْفَلَ سافِلِینَ»

«بی تردید ما انسان را در بهترین قوام خلق كردیم. پس رد كردیم و برگرداندیم او را به پائین‌ترین عالم‌های پائین.»

برای توجه به یك نقطه دقیق فطری مثالی می‌آوریم:

یك ساختمان را در نظر می‌گیریم با پیچیدگی‌ها و ریزه‌كاریهایش. این ساختمان، قبل از اینكه به وجود بیاید، در نقشه‌ای به صورت خطوط، وجود داشت. و قبل از آن هم در ذهن آقای مهندس وجود داشت و قبل از آن در قوه عقل آقای مهندس وجود داشت. همان كه در قوه عقل بود حركت كرد به ذهن و بعد با ابزار خاصی از عالم مجرد به عالم دیگر (ماده) آمد و بعد [ساخت ساختمان] شروع شد. این ساختمان [قبل از ساخت] با تمامی جزئیاتش وجود داشت؛ اما در نظام دیگر. هر نظامی خصوصیاتش مال خودش است. این ساختمان در هر نظامی، از خصوصیات آن نظام تبعیت می‌كند.

در این عالم ماده، در و پنجره از آهن و ستون‌ها از آهن و گچ و سنگ و ... و هر كدام از مواد متفاوت و حتی متضاد هم ساخته شده‌اند و مجموعه اینها، ساختمان شده است. در حالیكه در قوه عقل، همه اینها بودند. اما نه مثل این عالم، همه در ماهیت‌های مستقل، بلكه همه در قوه عقل بودند تیر و در و پنجره و ... همه از همان جنس است [در عالم عقل] در عین حال كه صورت هر كدام، با همدیگر متفاوت است؛ اما یك جنس بیش نیست و آن نور عقل است. اینكه در بیرون درست می‌كنیم [این ساختمان] كوچكترین فرقی با آن ندارد. موجودیت این ساختمان، تسلیم این نظام و عالم است و آن ساختمان در آن عالم، تسلیم نظام آن عالم است.

پس این ساختمان عالم مادی، از یك نظام و قوه بالاتر بر این عالم نازل شد. اصل، همان است. نظام موجود فرق می‌كند. آهن اینجا می‌پوسد و وزن دارد و حجم و ... ولی آنجا ندارد. آن ساختمان، در توی قوه عقل است. اما در عین حال، جدای از آن است. داخل قوه عقل است اما نه مانند داخل بودن آب در لیوان یا ساختمان در محله. ساختمان، غیر از قوه عقل است؛ چون صورت پیدا كرده و عقل صورت ندارد. مثل این عالم نیست كه ... از همه مهمتر اینكه، اول آن به وجود آمده [ساختمان در قوه عقل] و بعد از آن به این عالم نزول پیدا كرد و شد این ساختمان.

از قوه عقل به روح آقای مهندس می‌رویم. همین ساختمان در روح اوست اما دیگر صورت ندارد. هرچه به سر عالم باطن می‌رویم، این حقیقت ساختمان در آن نظام، یك وضعیت خاص به خود دارد.

اما فرق من با این ساختمان در این است كه ساختمان نمی‌تواند بفهمد كه قبلاً در روح بودم و از آنجا به عالم عقل رفتم و بعد به ذهن و نقشه و در نهایت به عالم ماده رسیدم. اما انسان چنین استعدادی دارد كه می‌تواند در خود فرو برود و هر چه دقیقتر فرو برود، بفهمد كه من قبلاً در عالم دیگری بودم و از آنجا فرود آمده‌ام. انسانی كه در درون ماده زندانی است و به این عالم پست(طبع) نازل شده است. چه حالی پیدا می‌كند وقتی برسد به آنجا كه از آنجا آمده است و چه احساسی پیدا می‌كند؟! اینجاست كه خدا می‌فرماید: ما اصل حقیقت انسان را (الانسان را) در بهترین صورت آفریدیم. صورت یعنی ساختار آفرینش او. بهترین قوام را دارد. (نه این پوست مادی سیاه و سفید و ...) یعنی تمامی تجهیزاتی كه برای برگشتن به این عالم نیاز دارد، تماماً به او داده‌ایم. (آن هم به زیباترین وجه. البته منظور، جنس انسان است؛ نه آقای امر و زید) مثل یك هواپیما كه تمامی تجهیزات لازم برای پرواز در اختیار اوست و می‌تواند یك پرواز موفق انجام دهد. در این حال می‌گوییم قوام این هواپیما به او داده شده است. [این اعطا] در عالم ملكوت بوده یا در عقل این عالم یا هر اسمی بگذاریم؛ و بعضی می‌گویند در عالم ذر. البته در معنای ذر تسامح شده است. یك چیز بسیار ریز را ذره می‌گویند. وقتی می‌گوییم ذر، به تصور می‌آید كه انسان وقتی چنان ریز بود كه با میكروسكوپ هم دیده نمی‌شد و بعد این ذره بسیار ریز بزرگ شده. اما چنین چیزی اصلاً در عالم ماده نداریم. ریزترین چیز، نقطه است كه نقطه هم اصلاً در عالم وجود ندارد. نقطه چیزی است كه طول و عرض و ارتفاع ندارد. آیا اتم (اگر اتم را به عنوان كوچكترین ذره این عالم در نظر بگیریم) طول و عرض و ... ندارد؟ اینها كه می‌گوییم در مورد نقطه نسبی است. یك ساختمان در میان بیابان، نقطه است. اما نقطه در یك كاغذ فرق می‌كند. پس نقطه كجاست؟! اگر بگوییم كه نیست، محال است. چرا كه خط از نقطه به وجود آمده است و سطح و حجم هم به تریب. از نیست كه هست نمی‌شود. اگر هم كه بگوییم كه هست ما كه نیافتیم. بسیار زیباست آن لحظه‌ای كه ببینیم كه نقطه چه منبع انرژی بالایی است كه از حركت او این شیئ دارای طول و ... به وجود آمده است.

پس این ساختمان را هر چه ریز كنیم، باز هم ذره نیست، الا اینكه برویم به عالم باطنی‌تر و قوی‌تر از این عالم كه عالم عقل مهندس است. ساختمانی كه هیچ طول و عرض و ارتفاعی ندارد و هر طول و عرض و ارتفاعی كه دارد، چیزی جز قوه نیست. ذره یعنی این. قبل از این عالم عالمی است؛ عالم نور و ... این عالم را نباید با نظام این عالم (ماده) مقایسه كنیم. آنوقت اگر قاطی كنیم و بپرسیم كه 5000 تن ساختمان در این جمجمه چگونه جا می‌شود، این سؤال مربوط به این عالم است. اگر از این عالم، بالاتر برویم، اصلاً این سؤال معنی ندارد. طول و عرض مال این عالم است و گرنه ساختمان در آن عالم هفتاد طبقه است؛ اما اصلاً طول و عرض ندارد.

پس جنس انسان در عالم نوری و قوه، حقیقتی بسیار پیچیده و قوام یافته است. یعنی تمام تجهیزات صعود دو مرتبه به عالم قوه، در آن گذاشته شده است. قرآن می‌فرماید: چنین موجودی را در آن عالم آفریدیم و در آن عالم زندگی می‌كرد و بعد او را به پائین‌ترین عالم‌ها فرستادیم. آنجا حقیقت انسانی آفریده شد. انسان‌ها در اینجا افراد پیدا كردند و این خاصیت این عالم است.

مثالی را می‌آوریم (بلا تشبیه): منشوری را در نظر می‌گیریم كه از یك طرف آن نور خورشید می‌تابد. اما در طرف دیگر رنگهای گوناگونی به وجود می‌آید كه از هم افراد پیدا كرده، در حالیكه قبلاً یك حقیقت بیش نبود. حقیقت انسانی وقتی وارد این عالم طبع و ماده می‌شود، خاصیت این عالم، طوری می‌شود كه یا این حركت « رَدَدْناهُ أَسْفَلَ سافِلِینَ » ادامه می‌گیرد و آنقدر ادامه می‌یابد كه نزدیك عدم می‌شود (به جهنم می‌رسد) و یا قوس می‌گیرد و دو مرتبه برمی‌گرد


 
                                         

 

«لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ فِی أَحْسَنِ تَقْوِیمٍ. ثُمَّ رَدَدْناهُ أَسْفَلَ سافِلِینَ. إِلاَّ الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ...»

                                            

 

  

                                                                     

 خداوند در سوره فاطر آیه 10 می‌فرماید: «إِلَیْهِ یَصْعَدُ الْكَلِمُ الطَّیِّبُ وَ الْعَمَلُ الصَّالِحُ یَرْفَعُهُ»

«عقیده و كلمه طیب به سوی او صعود می‌كند (چه چیزی آن را بالا می‌برد؟) و عمل صالـح آن را بالا می‌برد »     

در همین عالم با همین جسم مادی به آن معنای اولی می‌رسند و  یك عده هم در اسفل السافلین می‌مانند.

 

ما در عالم نوری زندگی می‌كردیم. اما الآن یادمان نمانده ولی این دلیل نمی‌شود. تازه این [زندگی در عالم نوری] مدت زیادی است [مدت زیادی از آن می‌گذرد]. حتی در همین دنیا هم (در زمان نوزادی) هیچ چیز یادمان نیست. حالا كه آن زمان یادمان نیست، بگوییم كه نبودیم؟! این كه دلیل نمی‌شود. در دعای عرفه امام حسین(ع) آمده است: آنوقت كه تو مرا در بدن مادر مأمورینت بدن مرا تسویه می‌كردند، مرا به خودم آگاهی ندادی كه با من چه می‌كنند. این دعا از یك واقعیت خبر می‌دهد تا فكر ما را باز كند و اصالت و ریشه ما را توجه بدهد كه این توجه، بسیار كارساز است. (البته این دعا مضامین عالی دارد و نیاز به شرح فراوان):

خداوند قبل از این عالم، تمام وجود مرا ذوب كرده بود (خون) [یعنی در رحم مادر، خلق من به صورت خون بود] این ماده مذاب را مأمورین، با آن نظم چیده‌اند. در حالیكه الآن اگر یك سلول از بدنم جدا شود، تحمل عذاب آن را ندارم. اگر آن روز مرا به خودم آشنا می‌كردی، در چه عذاب و فشاری بودم؟ اما خدا از روی فضل و كرم، در این دوران‌های بسیار سخت، خودم را به خودم آگاهی نداد.

سؤالی كه مطرح می‌شود، ممكن است این باشد كه حالا كه در آن عالم بودیم، چرا آمدیم و حال كه آمدیم، برگشتن چه معنایی دارد؟ مثالی می‌زنیم تا مشخص شود:

نانوایی را در نظر می‌گیریم كه شب، برای درست كردن خمیر، آب را بر روی آرد می‌ریزد. و این همه در این كار زحمت می‌كشد تا آب را در داخل همه ذرات آن فرو ببرد. بعد هم صبح با چه زحمتی همین خمیر را می‌گذارد در تنور و این آب را كه خودش ریخته بود، بیرون می‌كشد. آیا باید بگوئیم نانوا كار بیهوده‌ای انجام می‌دهد؟! اتفاقاً همین است كه مراتب تكامل را طی می‌كند. (نان) و به نتیجه‌ای می‌رسد كه در این مسیر تربیت، قوه به فعل می‌رسد وگرنه نان به این خوشمزگی، در همان قوه می‌مانْد. اما این تربیت (فرو بردن آب و بعد بیرون كشیدن همان آب، بوسیله آتش) آن قوه را به فعل می‌رساند.

ما هم وقتی به این عالم می‌آییم و در تنور این عالم به فعلیت می‌رسیم، خود را احساس می‌كنیم و از آن لذتی می‌بریم كه هیچ چیز را نمی‌توان با آن مقایسه كرد. [وگرنه] لذت‌های این عالم، لذت نیستند. رفع الم هستند.از عذاب درد در عالم خیال رها می‌شود و خیال می‌كند كه لذت می‌برد.

مانند اینكه چاقو به بدنمان می‌خورد و احساس عذاب می‌كنیم و بعد كه مرهم می‌گذاریم، احساس لذت می‌كنیم در حالیكه تخیلاً لذت می‌بریم. یا وقتی آب می‌خورم چه لذتی می‌برم؟! نه‌خیر از تشنگی عذاب می‌كشیدم، این عذاب رفع شده و خیال می‌كنم كه لذت می‌برم. غذا هم همینطور.

اصلاً این عالم، خودش درد و رنج است. از این درد و رنج رها می‌شود، فكر می‌كند لذتی برده. اینجا [این عالم] اصلاً ظرفیت ظهور لذت را ندارد:

این رفع الم را این همه [انسان] اسیر و تشنه و نوكر و فدایی آن شده، اگر به حقیقت لذت برسد، چه خبر می‌شود؟!!

 




طبقه بندی: جزوه ی معرفت نفس و فطرت، 
نگارش در تاریخ چهارشنبه 16 شهریور 1390 توسط العبد العاصی | نظرات ()
درباره وبلاگ

سلام و رحمة الله.این وبلاگ در نظر دارد جزوه،فایل های صوتی،مطالب و سخنرانی های اخلاقی تربیتی بزرگان را در اختیار شیفتگان و سالکان سیر الی الله قرار دهد تا عاشقان حضرت حق با استفاده از مطالب تربیتی و رهنمودهای عارفانه ی بزرگان این راه را طی نمایند .وبلاگ علاوه بر این رهنمودها، مطالب ودرس های اخلاقی وعرفانی شاگردان آیت الله سعادت پرور را در اختیار علاقمندان قرار خواهد داد.ان شاءالله
التماس دعا
پست الکترونیک
تماس با مدیر
موضوعات
آخرین مطالب
جستجو
آرشیو مطالب
نظر سنجی
نظر شما در مورد این وبلاگ





نویسندگان
صفحات جانبی
پیوند ها
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :

  نرم افزار مدیریت اطلاعات شهدا -ایثار