تبلیغات
ایها السالکین - وظایف منتظران درعصر غیبت
قال رسول الله(ص):همانا من برای تکمیل مکارم اخلاق مبعوث شده ام.

1- معرفت نسبت ‏به حضرت ولى عصر علیه السلام :

از حـضـرت امــام صـادق علیه السلام نقل شده است كه : روزى امام حسین علیه السلام بر اصحاب خود وارد شدند، بعد از حمد خدا و درود بر پیامبر اكرم صلى الله علیه و آله فرمودند :
اى مـردم ! خـداونــد بندگان را نیافرید مگر براى اینكه او را بشناسند ، زمــانى كه او را شناختند، او را پرستش كنند و هنگامى كه او را پرستش كردند ، با عبادت و پرستش او از بندگى غیر او بى ‏نیاز گردند. مردى عرض كرد : اى پسر پیامبر ! پدر و مادرم فداى شما باد ، مـعـرفـت‏ خــداونــد چیست؟ فرمود: شناخت اهل هر زمانى نسبت‏ به امامشان، امامى كه طاعت او بر آنان واجب است.» (1)

همچنین پیامبر اكرم صلى الله علیه و آله فرمود : «من مات ولم یعرف امام زمانه مات میتة الجاهلیة (2)
هر كس بمیرد و امام زمانش را نشناسد، به مرگ جاهلیت مرده است.»

تـوجه به مضامین دعاهایى كه خواندن آن‏ها در عصر غیبت توصیه شده است نیز ما را به اهمیت مساله شناخت‏ حضرت ولى عصر علیه السلام راهنمایى مى‏ كند. در یكى از دعاهاى معروف و معتبرى كه شیخ صدوق آن را در كتاب كمال الدین نقل كرده است، مى ‏خوانیم :
«اللهم عرفنى نفسك فانك ان لم تعرفنى نفسك لم اعرف نبیك، اللهم عرفنى نبیك فانك ان لم تعرفنى نبیك لم اعرف حجتك، اللهم عرفنى حجتك فانك ان لم تعرفنى حجتك ضللت عن دینى (3)

بارالها ! خـودت را بــه مــن بشناسان كه اگر خود را به من نشناسانى پیغمبرت را نخواهم شناخت . بارالها! پیغمبرت رابه من بشناسان كه اگر پیغمبرت را به من نشناسانى حـجـت تــو را نخواهم شناخت. بارالها! حجت‏ خـود را به من بشناسان كه اگر حجت ‏خود را به من نشناسانى از دینم گمراه مى ‏گردم.»

2- تمسك به ریسمان ولایت اهل بیت علیهم السلام :

ولایت اهل بیت علیهم السلام دو گونه است: 1 . ولایت تكوینى 2 . ولایت تشریعى

ولایت تكوینى بدین معناست كــه حـضـرات معصومین علیهم السلام بــه اذن و اراده الهى ، مـى ‏توانند در مقام تكوین و عینیات خارجى ، دخل و تصرف كنند ، مــانـنـد معجزات انبیاء علیهم السلام و كــرامــات اولیاء علیهم السلام، و ولایت تشریعى، به معناى ولایت و سرپرستى جامعه و مؤمنین است. امــامــان معصوم علیهم السلام ، هــر كــدام در زمــان خود ، ولـى و سرپرست جامعه بوده و مردم را هدایت تشریعى مى ‏كنند.
از جمله وظایف مهم منتظران در زمان غیبت، چنگ زدن به ریسمان ولایت اهل بیت علیهم السلام است.

امام صادق علیه السلام فرمودند :
خوشا به حال شیعیان ما! آنان كه در زمان غیبت قائم ما به ریسمان [ولایت] ما تمسك مى‏ جویند.» (4)

همچنین امام سجاد علیه السلام فرمودند :
هـر كس در غیبت قـائـم مــا بـر دوستى [و عقیده به امامت ما] ثابت قدم باشد ، خداى متعال اجر هزار شهید از شهداى بــدر و احــد به او عطا مى ‏كند.» (5)

و نیز امام صادق علیه السلام فرمود : زمانى بر مردم فرا رسد كه پیشوایشان از آنان غایب گردد.
زراره پرسید : در آن زمان مردم چه كنند؟ امام علیه السلام فرمود:
به همان امر [ولایتى] كه برآنند چنگ زنند، تا برایشان آشكار شود.» (6)

3- انتظار فرج :

یكى از وظایف مهم مردم در عصر غیبت، انتظار فرج است.

رسول خدا صلى الله علیه و آله فرمود: « با فضیلت‏ترین اعمال امت من، انتظار فرج است.» (7)

امام صادق علیه السلام فرمود:
زمانى بندگان به خداى بزرگ نزدیك ترند و خدا از ایشان راضى‏ تر است كه حجت ‏خداى متعال از میان آنان ناپدید گردد و ظاهر نشود و آنان جایش را [هم] ندانند . با این همه بدانند كه حجت و میثاق خدا باطل نشده است . در آن زمان، هر صبح و شام چشم انتظار فرج باشید.» (8)

آنچه در روایات مربوط به انتظار فرج حضرت ولى عصر علیه السلام بسیار به آن پرداخته شده، مساله صبر در این انتظار و پاداش صابران در این دوران است . در ذیل به چند نمونه از این روایات اشاره مى ‏شود :

الف: امام صادق علیه السلام به نقل از پیامبر اكرم صلى الله علیه و آله فرمود:
پس از شما كسانى بیایند كه یك نفر از ایشان پاداش پنجاه نفر از شما را داشته باشد [ اصحاب] گفتند: اى رسول خدا ! ما در جنگ بدر و احد و حنین با تو بودیم و درباره ما آیه نازل شده است؟ پیامبر صلى الله علیه و آله فرمود: اگر آنچه [از حوادث ایام] به ایشان مى ‏رسد، به شما رسد، صبر آنان را ندارید.»

ب: پیامبر اكرم صلى الله علیه و آله فرمود: «انتظار الفرج بالصبر عبادة » (10)
انتظار فرج با صبر، عبادت است.

ج: امام رضا علیه السلام فرمود: «ما احسن الصبر و انتظار فرج (11) ؛ چه نیكوست‏ شكیبائى و انتظار فرج.»

د: امام حسین علیه السلام فرمود:
براى او [مهدى] غیبتى است كه اقوامى در آن از دین خارج شوند و گروهى بر دین ثابت قدم بمانند و آزار و اذیت مى ‏كشند و به آن‏ها گفته مى ‏شود: این وعده [ظهور] چه وقت عملى مى‏ شود، اگر راست مى ‏گویید؟ بى‏ تردید صبر كننده در زمان غیبت در برابر آزار و تكذیب [مخالفان]، به منزله جهاد كننده با شمشیر در ركاب رسول خدا صلى الله علیه و آله است .» (12)

4- تهذیب نفس و اصلاح فردى :

یكى از وظایف مهم منتظران دولت‏ حق، پارسائى و آراستگى به اخلاق خوب و پسندیده است.

امام صادق علیه السلام فرمود:
هر كس شادمان مى‏ گردد از اینكه از یاران حضرت مهدى علیه السلام باشد، باید منتظر باشد و به پرهیزكارى و اخلاق نیكو رفتار نماید و او منتظر [واقعى] است .» (13)

همچنین امام صادق علیه السلام فرمود:
به یقین براى صاحب این امر غیبتى است، پس بنده خدا باید تقواى الهى پیشه كند و به دینش چنگ زند.» (14)

5- اصلاح اجتماعى :

یكى از وظایف مهم مردم در دوران غیبت كبرى، داشتن روحیه اصلاح گرى در سطح جامعه است . هر فردى باید در برابر آحاد جامعه اسلامى (!!!) احساس مسؤولیت كرده، در راه اصلاح و ساختن افراد تلاش نماید، تا جامعه و افراد آن آماده پذیرش حكومت جهانى حضرت مهدى شوند.

اصلاح جامعه از راه امر به معروف و نهى از منكر تحقق مى ‏یابد و قانون امر به معروف و نهى از منكر در متن دین اسلام بسیار مورد تاكید قرار گرفته است.

امام باقر علیه السلام در بیان وظایف شیعیان در دوران غیبت فرمودند:
توانمندان شما باید به ضعیفانتان كمك كنند و اغنیاء شما باید به فقرایتان مهربانى كنند، هر كس باید برادر [دینى] اش را نصیحت كند، نصیحتى كه به نفع برادرش باشد.» (15)

خداوند متعال مى ‏فرماید:
«شما بهترین امتى بودید كه به سود انسان‏ها آفریده شده ‏اند; [چه اینكه] امر به معروف و نهى از منكر مى ‏كنید و . . .» (16)

و امام صادق علیه السلام فرمود:
بى ‏تردید امر به معروف و نهى از منكر راه انبیا علیهم السلام و طریقه صالحان است [ امر به معروف و نهى از منكر ] وظیفه ‏اى سترگ [و خطیر] است كه به وسیله آن سایر واجبات انجام مى‏ پذیرد و راه‏ها امنیت مى ‏یابد و در آمدها حلال [و مشروع] مى‏ گردد، مظالم باز گردانده مى ‏شود، زمین آباد مى ‏شود و از دشمنان انتقام گرفته مى ‏شود و امور سامان مى ‏یابد .» (17)

آرى اگر همه مسلمانان خود را موظف به اجراى امر به معروف و نهى از منكر در جامعه اسلامى (!) بدانند، قدم ‏هاى اولیه براى نیل به جامعه ایده آل و مطلوب مهدوى برداشته مى ‏شود .

6- آمادگى نظامى براى ظهور امام زمان علیه السلام :

به تصریح روایات، آماده كردن سلاح و كسب مهارت نظامى كه مناسب با هر عصرى باشد، براى شركت در سپاه حضرت مهدى علیه السلام از وظایف منتظران است. (این آمادگی در عصر ما حداقل باید از لحاظ قوت و آمادگی بدنی حفظ شود.)

امام صادق علیه السلام فرمود:
هر یك از شما باید براى خروج حضرت قائم علیه السلام هر چند به اندازه یك تیر، مهیا كند . هر گاه خداى تعالى چنین نیتى از او ببیند، امیدوارم عمرش را طولانى كند تا آن حضرت را درك كند (و در زمره یاران و همراهانش قرار گیرد). (18)
همچنین امام كاظم علیه السلام فرمود:
هر كس مركبى را به انتظار امر ما نگاه دارد و به سبب آن دشمنان ما را خشمگین سازد در حالى كه خودش به ما منسوب باشد، خداوند روزیش را فراخ گرداند، به او شرح صدر عطا كند، او را به آرزویش برساند و در رسیدن به خواسته هایش او را یارى كند.» (19)

7- یاد حضرت ولى عصر علیه السلام :

از جمله وظایف مهم شیعیان و علاقمندان آن حضرت، فراموش نكردن او، و همیشه به یاد و ذكر او بودن است .

امام على علیه السلام فرمود:
هر كس چیزى را دوست‏ بدارد، همواره نام آن را بر زبان دارد.» (20)
و امام كاظم علیه السلام درباره غیبت امام زمان علیه السلام فرمود:
خودش از دیدگان مردم پنهان مى ‏شود ولى یاد او از دل‏هاى مؤمنان مخفى نمى ‏شود.» (21)

دعاى ندبه زمزمه ‏اى است عاشقانه كه در آن هر صبح جمعه با معشوق خود ارتباط برقرار مى ‏كنیم و به یاد او سرشك از دیدگانمان جارى مى ‏گردد . چه زیباست نغمه‏ هاى عاشقان مهدى آنجا كه مى ‏گویند: «عزیز على ان ارى الخلق و لا ترى و لا اسمع لك حسیسا و لا نجوى; بسیار بر من سخت است كه خلق را ببینم و تو را نبینم و از تو صدایى نشنوم .»

«هل من معین فاطیل معه العویل و البكاء؟ هل من جزوع فاساعد جزعه اذا خلا؟ هل قذیت عین فساعدتها عینى على القذى؟ هل الیك یا ابن احمد سبیل فتلقى؟ هل یتصل یومنا منك بعدة فنحظى؟

آیا كسى هست كه مرا یارى كند تا به همراهى او ناله و گریه را طولانى كنم؟ آیا ناله كننده و بى ‏تابى هست كه من با زارى او را در هنگام تنهائیش یارى و همراهى كنم؟ آیا در چشمى خار رفته است كه چشم من [در ناراحتى و اشك] با او هم دردى نماید؟ اى زاده احمد! آیا راهى به سوى تو هست كه به ملاقات تو منتهى گردد؟ آیا روز [جدایى] ما به فرداى [وصال ] مى ‏رسد كه از آن حظ بریم؟»

امام زمان علیه السلام نیز از یاد شیعیان خود غافل نیست و اگر ارتباط ما با امام زمان علیه السلام برقرار شود و در همه امور زندگى به یاد و ذكر آن حضرت باشیم، یقینا مورد عنایت و لطف ایشان قرار مى‏ گیریم، چنانكه در نامه امام زمان علیه السلام به شیخ مفیدقدس سره به این موضوع اشاره شده است . آن حضرت مى‏ فرماید:
ما از رسیدگى به حال شما كوتاهى نمى ‏كنیم و یاد شما را از خاطر نمى ‏بریم .» (22)

یارب آن مونس جان محرم اسرار كجاست
و آن طبیب دل بى‏طاقت‏بیمار كجاست
یك جهانند گرفتار فراقش یا رب
آن رهاننده این جمع گرفتار كجاست (23)

8- محبت ‏به حضرت مهدى علیه السلام :

انسان وقتى به كسى علاقه داشته باشد، یاد و خاطره محبوب همیشه در فكر و ذهنش حضور دارد و این موجب مى ‏شود كه زندگیش رنگ و بوى معشوق بگیرد . اگر محبوب انسان موجودى متعالى و ملكوتى باشد، این الگو پذیرى زمینه رشد و تعالى او را فراهم مى ‏سازد و اگر محبوب و معشوق او موجودى پست و فرومایه باشد، این الگو پذیرى موجب سقوط و هلاكت وى خواهد شد.
به خاطر اهمیت محبت‏به اهل بیت علیهم السلام خداوند در قرآن كریم، مزد رسالت پیامبر اكرم صلى الله علیه و آله را مودت و دوستى خاندان او قرار داده است و مى ‏فرماید: «قل لا اسئلكم علیه اجرا الا المودة فى القربى‏» (24)
«بگو من از شما در برابر رسالتم مزدى طلب نمى‏كنم، به جز دوستى و مودت نسبت ‏به اهل بیتم.»

همچنین پیامبر اكرم صلى الله علیه و آله فرمود:
هیچ بنده ‏اى ایمان [واقعى] نمى ‏آورد مگر اینكه در نزد او من از خودش محبوب‏تر و اهل بیت من و خاندان من از اهل بیت و خاندان او محبوب‏تر باشند و ذات من از ذات خودش محبوب‏تر باشد .» (25)
امام حسن عسكرى علیه السلام خطاب به حضرت مهدى علیه السلام فرمودند:
بدان كه دل‏هاى اهل بندگى و اخلاص به سوى تو پر مى ‏كشند; همچنان كه پرنده به سوى آشیانه ‏اش پر مى ‏كشد.» (26)

البته این طور نیست كه محبت ‏یك طرفه باشد، بلكه امامان معصوم علیهم السلام نیز نسبت ‏به شیعیان واقعى ابراز علاقه و محبت كرده و مى‏ كنند، و در غم و شادى آنان شریكند .

امام رضا علیه السلام فرمود:
امام، امین و دوست است، و برادر دلسوز است، و مانند مادرى است كه نسبت‏به فرزند خردسال خود مهربان است.» (27)
همچنین امام على علیه السلام فرمود: « ما در شادمانى شما شاد و براى اندوه شما اندوهگین مى ‏شویم.» (28)
امام رضا علیه السلام فرمود:
هیچ كس از شیعیان ما . . . غم دیده نمى ‏شود مگر آن كه ما نیز در غم او غمگین مى ‏شویم و شاد نمى ‏شود مگر اینكه از شادى او شاد مى ‏شویم، و هیچ یك از شیعیان ما در مشرق و مغرب زمین از نظر ما دور نیستند.» (29)
امام مهدى علیه السلام فرمود:
از تردید گروهى از شما (شیعیان) در دین، و شك و سرگردانى در مساله والیان امرشان آگاه شدم، پس این غم ما به خاطر شما است نه به خاطر خود ما، و براى شما متاثر شدیم نه براى خودمان .» (30)

در این روایت و امثال آن‏ها حضرت مهدى علیه السلام نسبت ‏به شیعیان ابراز محبت و علاقه نموده و اعلام كرده است كه از گمراه شدن آن‏ها شدیدا ناراحت و متاثر مى ‏شود .

9- اندوهگین بودن در فراق حضرت :

یكى از نشانه‏ هاى دوستى، محزون بودن در فراق و دورى از دوست و محبوب است . بدیهى است كه علاقمندان به امام زمان علیه السلام در دوران غیبت در فراق او اندوهگین هستند و این حزن و اندوه را به گونه‏ هاى مختلفى بروز مى ‏دهند .

امامان معصوم نیز به خاطر غیبت امام زمان علیه السلام مى‏ گریستند.

به عنوان نمونه، سدیر صیرفى مى‏ گوید: به خدمت مولایمان امام صادق علیه السلام رفتیم و امام را در حال گریه و ناله دیدیم. او آنگاه حالت امام را این‏گونه تشریح مى ‏كند:
او همچون مادر فرزند از دست داده، مى ‏گریست، اندوه از گونه  ‏هاى مباركش پیدا بود و رنگ چهره‏اش تغییر كرده بود .
اشك‏ هاى او لباسش را خیس كرده بود و در این حالت مى‏ گفت :
مولاى من! غیبت تو، خواب را از چشمانم ربوده و زمین را بر من تنگ نموده و آسایش دلم را از من گرفته است. مولاى من! غیبت تو، بلا و مصیبت مرا به فاجعه‏ هاى ابدى پیوند داده است.» (31)

شاعر عرب حزن و اندوه قلبى خود را در غم دورى از حضرت مهدى علیه السلام چنین بیان كرده است:

قلبى الیك من الاشواق محترق
ودمع عینى من الآماق مندفق
الشوق یحرقنى والدمع یغرقنى
فهل رایت غریقا وهو محترق ؟ (32)

و شاعرى پارسى گوى، ابیات فوق را چنین به فارسى در آورده است:

دل زشوق دیدنت ‏سوزد چو عود
از فراقت دیده بارد همچو رود
غرقه در سیلاب اشك و دل كباب
كس غریق شعله ور كى دیده بود

10- شناخت عظمت و مقام حضرت مهدى علیه السلام و نگه داشتن حرمت او :

از جمله وظایف مهم شیعیان، شناخت جایگاه رفیع حضرت مهدى علیه السلام و رعایت احترام آن حضرت است . امامان معصوم علیهم السلام بعد از مقام ربوبى و نبوى صلى الله علیه و آله، مقام و رتبه سوم را در عالم وجود دارند، و انسان ‏هاى عادى با آنان مقایسه نمى ‏شوند .

امام على علیه السلام فرمود:
نباید احدى از این امت را با آل محمد صلى الله علیه و آله مقایسه نمود و نباید كسى را كه نعمت آل محمد صلى الله علیه و آله همواره بر او جریان داشته، با آنان برابر دانست، آنان اساس دین و ستون یقین هستند.» (33)

پیامبر اكرم صلى الله علیه و آله در توصیف جایگاه حضرت مهدى علیه السلام در بهشت فرمود:
مهدى علیه السلام طاووس اهل بهشت است كه هاله ‏اى از نور او را احاطه كرده است.» (34)

و نیز فرمود:

ما هفت نفر از اولاد عبد المطلب هستیم كه سروران اهل بهشتیم: من و حمزه و على و جعفر و حسن و حسین و مهدى علیهم السلام.» (35)

امام على علیه السلام فرمود:
او (حضرت مهدى علیه السلام) والاترین قریش و گرامى ‏ترین بنى هاشم و تنها بازمانده ابراهیم خلیل است.» (36)

و امام رضا علیه السلام فرمود:
او (حضرت مهدى علیه السلام) داناترین مردم، حكیم‏ترین مردم، پرهیزگارترین مردم، بردبارترین مردم و بخشنده ‏ترین مردم و عابدترین مردم است.» (37)

11- دعا براى فرج امام زمان علیه السلام :

در روایات معصومین علیهم السلام دعا براى فرج امام زمان علیه السلام به عنوان یكى از عوامل نجات انسان‏ها در دوران هلاكت ‏بخش غیبت كبرى مطرح شده است .

امام حسن عسكرى علیه السلام فرمود:
به خدا سوگند كه او غیبتى [سخت ] مى‏ كند . در آن غیبت، از هلاكت نجات نمى ‏یابد مگر كسى كه خداى عزوجل او را بر قول به امامت آن حضرت ثابت‏ بدارد و او را در عصر غیبت ‏بر دعاى به تعجیل فرج او موفق بدارد.» (38)

از سوى دیگر امام زمان علیه السلام در موارد زیادى شیعیان را به دعاى براى فرج خویش توصیه كرده است. به عنوان مثال ، آن حضرت در پایان توقیع به جناب اسحاق بن یعقوب مى ‏فرماید:
براى تعجیل در فرج، زیاد دعا كنید كه همانا آن فرج شماست.» (39)

درباره زمان و نحوه دعا براى فرج امام زمان علیه السلام توصیه ‏هاى زیادى از سوى اولیاى دین بیان شده است كه در ذیل به برخى از آن‏ها اشاره مى‏ شود:

الف) در منهاج العارفین آمده است: «مستحب است انسان پس از نماز صبح صد مرتبه بگوید : اللهم صل على محمد وآل محمد وعجل فرجهم. (40) »

ب) مرحوم شیخ بهائى نقل مى ‏كند: «پس از نماز صبح و در حالى كه با دست راست محاسن خود را گرفته و كف دست چپ را به سوى آسمان مى‏ گیرى، هفت مرتبه مى ‏گویى: یا رب محمد وآل محمد صل على محمد وآل محمد وعجل فرج محمد وآل محمد. (41) »

ج) علامه مجلسى در كتاب «المقباس‏» نقل كرده است كه: «در تعقیب نماز صبح قبل از آنكه با كسى صحبت كند صد بار بگوید: یا رب صل على محمد وآل محمد، وعجل فرج آل محمد واعتق رقبتى من النار. (42) »

د) كتاب «جمال الصالحین‏» از امام صادق علیه السلام نقل كرده است كه حضرت فرمودند: «از حقوق ما بر شیعیان این است كه پس از هر نماز واجب دست‏ خود را به چانه گرفته و سه بار بگویند: یا رب محمد عجل فرج آل محمد یا رب محمد احفظ غیبة محمد، یارب محمد انتقم لابنة محمد صلى الله علیه و آله. (43) »

ه) مرحوم شیخ طوسى در كتاب «مختصر المصباح‏» در جایى كه وظیفه‏ هاى شب جمعه را ذكر مى ‏كند، صد بار این دعا را سفارش مى‏ كند:
«اللهم صل على محمد وآل محمد وعجل فرجهم، واهلك عدوهم من الجن والانس من الاولین والآخرین . (44) »

12- دعا و زمزمه عاشقانه :

دعا بهترین وسیله ارتباط انسان با خداى خویش، ناشى از شناخت انسان از عجز خویش و اظهار كرنش در برابر آفریدگار است. انسان مؤمن امید خود را از غیر خدا قطع كرده و دست نیاز به سوى خداى بى ‏نیاز دراز مى‏كند و رفع مشكلات خویش را تنها از او مى ‏خواهد. در رابطه با موضوع امام ‏زمان علیه السلام دعاها و زیارت‏ هاى مخصوصى وارده شده است كه به برخى از آن‏ها اشاره مى ‏شود:

الف) دعاى ندبه :

مرحوم علامه مجلسى در «بحار الانوار» دعاى شریف ندبه را از سید بن طاووس از بعضى از اصحاب نقل مى ‏كند و مى ‏گوید: محمد بن على بن ابو قره مى‏ گوید: دعاى ندبه از كتاب محمد بن حسین بن سفیان بزوفرى براى من نقل شد، و گفته شده كه آن دعا براى صاحب الزمان علیه السلام است و مستحب است در اعیاد چهارگانه (جمعه، عید فطر، قربان، غدیر) خوانده شود (45) .

ب) دعاى عهد :

امام صادق علیه السلام فرمود: كسى كه چهل بامداد خداى را با دعاى عهد بخواند، از یاوران قائم ما خواهد بود . و اگر پیش از ظهور آن حضرت بمیرد، خداوند او را از قبر بیرون مى ‏آورد. (46)

 

پاورقی :

1) بحارالانوار، ج 5، ص 312 و كنز الفوائد، كراجكى، ص‏151

2) بحار الانوار، ج‏8، ص‏368 و ج‏32، ص‏321 و ینابیع الموده، القندوزى، ج‏3، ص‏372

3) كمال الدین، ج‏2، ص‏512

4) همان، ج‏2، باب 34، ح‏5

5) همان، ج‏1، ص‏439

6) همان، ج‏2، باب 33، ح‏44

7) مجمع البحرین، ص‏297

8) كافى، ج‏2، باب نادر فى الغیبه، ص‏127

9) كافى، ج‏8، ص‏37 و مكیال المكارم، ج‏2، ص‏290

10) الدعوات، قطب الدین راوندى، مدرسة الامام المهدى، ص‏41

11) بحار الانوار، ج‏52، ص‏129

12) كمال الدین، ج‏1، ص‏437

13) غیبت نعمانى، ص‏200، ح‏16

14) كافى، ج‏2، باب فى الغیبه، ص‏132

15) بشارة المصطفى لشیعة المرتضى، عماد الدین طبرى الآملى الكنجى، چاپ نجف اشرف، ص‏113

16) آل عمران/110

17) الكافى، ج‏5، ص‏56; التهذیب طوسى، ج‏6، ص‏180 و تحف العقول، ص‏227

18) غیبت نعمانى، باب ماجاء فى ذكر الشیعه، ص‏173; بحارالانوار، ج‏52، ص‏366

19) الكافى، ج‏6، ص‏535، ح‏1

20) غرر و درر، ج‏1، ص‏231

21) كمال الدین، ج‏2، ص‏221، ح‏6

22) احتجاج، ج‏2، ص‏598

23) یار غائب از نظر، محمد حجتى، ص‏35

24) شورى/23

25) بحارالانوار، ج‏27، ص‏75; امالى، ص‏86، ح‏30

26) كمال الدین، ج‏2، ص‏348، ح‏19

27) تحف العقول، ص‏324

28) مكیال المكارم، ج‏1، ص‏94

29) همان، ج‏1، ص‏454

30) بحار الانوار، ج‏53، ص‏178

31) كمال الدین، ج‏2، باب 34، ص‏21

32) مكیال المكارم، ج‏2، ص‏250

33) نهج البلاغه فیض، خطبه دوم

34) منتخب الاثر، ص‏147; ینابیع الموده، ج‏3، ص‏164 و نور الابصار، ص‏170

35) غیبت‏شیخ طوسى، ص‏113; بحارالانوار، ج‏51، ص‏65; ینابیع الموده، ج‏1، ص‏91

36) الزام الناصب، ص‏11

37) همان، ص‏9

38) كمال الدین، ج‏2، ص‏260

39) همان، ص‏361

40) منهاج العارفین، ص‏108

41) مفتاح الفلاح، ص‏206; مصباح المتهجد، ص‏53

42) مكیال المكارم، ج‏2، ص‏13

43) همان، ص‏7

44) همان، ص‏31

45) صحیفه مهدیة، ص‏217، به نقل از بحار الانوار

46) بحار الانوار، ج‏94، ص‏41

درباره وبلاگ

سلام و رحمة الله.این وبلاگ در نظر دارد جزوه،فایل های صوتی،مطالب و سخنرانی های اخلاقی تربیتی بزرگان را در اختیار شیفتگان و سالکان سیر الی الله قرار دهد تا عاشقان حضرت حق با استفاده از مطالب تربیتی و رهنمودهای عارفانه ی بزرگان این راه را طی نمایند .وبلاگ علاوه بر این رهنمودها، مطالب ودرس های اخلاقی وعرفانی شاگردان آیت الله سعادت پرور را در اختیار علاقمندان قرار خواهد داد.ان شاءالله
التماس دعا
پست الکترونیک
تماس با مدیر
موضوعات
آخرین مطالب
جستجو
آرشیو مطالب
نظر سنجی
نظر شما در مورد این وبلاگ





نویسندگان
صفحات جانبی
پیوند ها
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :

  نرم افزار مدیریت اطلاعات شهدا -ایثار